Karşılıksız çekte hapisten kurtulmanın yolları

Kamuoyunda bir süredir tartışılan Çek Kanunu, 20 Aralık 2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi..(22.12.2009)

Karşılıksız çekte hapis cezasından kurtulmanın yolları

Kamuoyunda bir süredir tartışılan Çek Kanunu, 20 Aralık 2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 5941 Sayılı Çek Kanunu ( Yeni ) 'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun yürürlükten kalkmış oldu.

Yeni Kanun'un yürürlüğü sonrası, yürürlükten kalkan 3167 sayılı Kanun'a göre verilen hapis cezaları ile devam etmekte olan soruşturma ve kovuşturmalardan kurtulma olanağı da ortaya çıkmış oldu. Karşılıksız çekten dolayı açılan soruşturma ve kovuşturmalarla verilmiş hapis cezalarında iki şekilde kurtulmak mümkün.

BİRİNCİ YOL: ALACAKLIYLA ANLAŞMAYI SEÇMEK
5941 sayılı Çek Kanunu'nun geçici 2. maddesine göre;
Şikayetçi ile belirledikleri miktarın belirli vadelerde ödenmesi konusunda anlaşmaya varmaları ve anlaşmanın bir nüshasının şikayetçi veya yasal temsilcisi tarafından Cumhuriyet başsavcılığına veya mahkemeye verilmesi halinde, anlaşmada öngörülen süre kadar soruşturma veya kovuşturmanın durmasına, hükmün infazının ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilecek.
Çek alacaklısı (şikayetçi) bakımından anlaşmaya varılmış olması şikayetin geri alınması anlamına gelmiyor. Yani, anlaşma yapılmasına rağmen anlaşmaya uyulmaması halinde her şey eskisi gibi oluyor.

İKİNCİ YOL: TAAHHÜTNAME DÜZENLENMESİ
Alacaklıyla anlaşmaya varılmaması veya alacaklıya ulaşılamaması halinde de açılan soruşturma veya kovuşturmalarla verilen hapis cezalarından kurtulmak mümkün. Bunun için karşılıksız çek düzenleyenlerin kendisinin veya yasal temsilcisinin tek taraflı bir taahhütname hazırlaması gerekiyor.
Taahhütnamede borç tutarının; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'a göre hesaplanacak faizle birlikte en geç iki yıl içinde ödenmesinin taahhüt edilmesi gerekiyor. Ancak taahhütname tarihinden itibaren birinci yıl içinde, toplam borcun en az üçte birinin ödenmesi gerekiyor. Hazırlanacak taahhütname, Cumhuriyet başsavcılığına veya mahkemeye verilecek, örneği de alacaklıya gönderilecek.

YARARLANMA SÜRESİ
Karşılıksız çek nedeniyle 1.11.2009 tarihi itibarıyla haklarında soruşturma açılmış veya kavuşturmaya başlanmış ya da mahkumiyet hükmü verilmiş kişilerin anlaşma veya taahhütname yoluna başvurmaları için süre belirlenmiş durumda.
Her iki yol için de 1 Nisan 2010 tarihi son derece önemli. Anlaşmaya varılması halinde anlaşmanın, taahhütname hazırlanması halinde ise taahhütnamenin en geç 1 Nisan 2010 tarihine kadar düzenlenmiş ve ilgili mercilere verilmiş olması gerekiyor. Bu tarihin geçirilmesi durumunda, süreç eski düzenlemelere göre devam edecek.

ADLİ KONTROL TEDBİRİ ALINABİLİR
Kanun'da kötü niyetli kişilerin anlaşma yapıp veya taahhütname verip kaçmalarını engellemeye yönelik hüküm de yer alıyor. Yasa hükümlerinden yararlanan kişiler hakkında anlaşma veya taahhüt süresi boyunca adli kontrol tedbiri uygulanması mümkün. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 109. Maddesi'nde düzenlenmiş olan adli kontrol tedbirleri; başta yurtdışı çıkış yasağı ve belirli zamanlarda belirlenmiş yerlere (örneğin karakola) düzenli olarak başvuruda bulunmak olmak üzere çok sayıda önlemi içeriyor.
Bu tedbirlerin alınması için cumhuriyet savcısının istemde bulunması ve sulh ceza hakiminin istemi uygun görmesi gerekiyor. Adli kontrol tedbirleri, CMK'un 109. maddesinde yer alan tedbirlerden birisi veya birkaçı olabiliyor.

ANLAŞMA VEYA TAAHHÜDE UYULMASI ÖNEMLİ
Anlaşma veya taahhüde uyulmuş olması halinde; kovuşturmaya yer olmadığına, davanın düşmesine veya hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilecek. Çek Kanunu'na göre, anlaşma veya taahhüt süresince zamanaşımı duruyor. Buna göre; anlaşma veya taahhüt sebebiyle soruşturma veya kovuşturmanın durması halinde dava zamanaşımı; hükmün infazının ertelenmesi veya durdurulması halinde ise ceza zamanaşımı işlemiyor.
Anlaşma ya da taahhüdün gereğinin yerine getirilmemesi halinde yasa hükümlerinden yararlanma yolu kapanıyor. Anlaşma veya taahhüde uyulmadığında alacaklının şikayeti gerekiyor. Kanun'a göre; şikayetçinin başvurusu üzerine, anlaşma veya taahhüde uyulmadığının tespiti halinde, soruşturmaya, kovuşturmaya veya hükmün infazına devam ediliyor.
Metin Taş-Sezgin Özcan
Akşam/22.12.2009